Üçbeyli Köyü Kitabeli Çeşmesi

Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı Üçbeyli köyü (mahallesi) çeşme kitabesi ile ilgili yaptığımız çalışmada Şekil:7.A. ve Şekil:7.B de görüldüğü gibi faaliyette olmayan bir meydan çeşmesi kitabesi olarak tespit edilmiştir. Bu çeşmenin kitabesi oldukça sağlam bir durumdadır. Köy meydanında göze çarpan bir yerde olması nedeniyle yeniden faaliyete geçirilmeye çok uygun olduğu da gözlemlenmiştir.

Mustafakemalpaşa'da Çeşme Kitabesi ile ilgili bilimsel çalışma yapılan tek köydür. Bu kitabe ile ilgili Yavaş,D.ve İnaltekin, E. Ve Baba,N.(2008),Bursa -Mustafakemalpaşa Yüzey Araştırmaları’nda (241-242) ayrıntılı bilgi verilmiştir.

Buna göre: Yöre halkı ile yapılan sözlü görüşmelerde Tali yol üzerinden ayrılıp Dağlara Doğru giden diğer yolların da varlığından halen kullanılmakta olan bir Roma dönemi Köprüsü'nden tatlı suyu olan bir Çeşme ve Kervansaray kalıntılarından haberdar olduğumuzdan 2006 yılında yaptığımız Bursa ve çevresi yüzey araştırmaları çalışması bu bölgede yoğunlaştırmıştık. Bu bölgede araştırma yaparken 3 ml Köy meydanına yer alan cami ve Çeşmenin Kitabeleri olduğu görüldü. Çeşme bir yalan başınderece basit bir biçimde yapılmış olan şeklinde olduğundan böyle bir manzum kitabesinin olması çok şaşırtıcıdır. Bugüne kadar Gözden Uzak kaldığı için sanat tarihi literatürüne geçmemiş kitabelerin hem tarihleri hem de hikayeleri oldukça ilgi çekicidir.

43×68cm. Boylarında, mermer üzerine yazılmış kitabenin metni şöyledir:

"Sâhibü'l-hayrât Hacı Ali Ağa bil"

İtdi bunda bir müferrih çeşme-i lillâh sebîl

Dilerim lutf-ı Hüdâ'dan cennet ola menzili

Sâkî-i Kevser elinden içe dâim selsebîl

Çeşme-i âb-ı hayâta düşdü bir târîh-i nazm

Nûş idüben medh ider buna ashâb-ı sebîl"

H. 928 – M. 1522°

"Fâilâtün fäilâtün fäilâtün fäilün" ölçüsünde vezinli olarak ama ilkel bir sülüs yazı ve kötü bir istif ile yazılmış olan kitabenin tarih mısraının üçüncü tef'ilesinde iki hece eksiktir. Eğer taş ustası bir hata yapmamışsa, tarih mısraından Ebced hesabıyla Hicrî 928 (M. 1522) tarihi çıkmaktadır. Bu tarih Kanuni Sultan Süleyman'ın ilk saltanat yıllarına aittir ve çeşmenin kitabesine bir kat daha değer katmaktadır. Fakat eksik hecelerdeki olması gereken harfler tabii ki tarihi de etkileyecek ve daha geç dönemi vurgulayan bir rakam çıkabilecektir. Kitabede "Sâhibü'l-hayrât" olarak adı geçen Ali Bey'in kim olduğuna dair bir bilgimiz yoktur ancak, Başbakanlık Arşivi'nde yer alan 1816 tarihli bir belgede, Kirmasti Ayanı Hacı Ali Bey adında birinden bahsedilmekte', yine aynı tarihli bir başka belgede ise Kirmastı Voyvodası Hacı Ali Bey adı geçmektedir". Tarih misraindaki eksiklik tamamlanabilirse belki de karşımıza 1810 yılları çıkacaktır. O takdirde bu kitabenin, Ayan Hacı Ali Bey tarafindan inşa ettirilen bir çeşmeye ait olduğu sonucuna varılabilir. Bu civardan geçen kervan yolunun menzillerinden birinde konaklama tesisleriyle birlikte var olduğu söylenen ancak bugüne kadar bulunamayan bir de çeşme kitabesinden söz edilmektedir. Bahsedilen kitabenin daha sonra getirilip buraya konulduğu düsünülebilir.